Dlaczego budujemy własny silnik tłumu
Klasyczna analiza ewakuacji kończy się rzutem i tabelą czasów. Odpowiada na pytanie, gdzie ludzie utkną. Nie pokazuje, jak to wygląda w konkretnym budynku, oczami jego kamer, dla osób, które mają zdecydować, co zmienić.
Zaczynaliśmy od pojedynczych symulacji: plac koncertowy, ten garaż, seria scenariuszy paniki. Każdy nowy obiekt oznaczał nową pracę, a dwa scenariusze składane ręcznie mogły po cichu liczyć według trochę innych zasad. Dlatego zebraliśmy wszystko w jeden silnik. Do środka wchodzi scenariusz, wychodzi wynik, a ten sam wynik można pokazać na rzucie, w 3D albo na skanie prawdziwego budynku.
- Jeden plik scenariusza opisuje podłogę, rozmieszczenie ludzi, ich prędkość i moment startu, wyjścia oraz zdarzenia w czasie: dym odcinający wyjście, zamknięcie bramy, napór pod scenę, nagłe zagrożenie.
- Dwa modele ruchu. Spokojne wychodzenie i napierający w panice tłum to różna fizyka. Model ewakuacji zalicza 10 z 12 testów weryfikacyjnych z okólnika IMO MSC.1/Circ.1533, czyli zestawu testów Międzynarodowej Organizacji Morskiej dla programów do analizy ewakuacji. Model paniki liczy nacisk między ciałami i upadki, i zalicza test ruchu z naprzeciwka, którego model ewakuacji nie zalicza.
- Jeden format wyniku. Położenie co dziesiątą część sekundy i liczba osób przy każdym wyjściu. Z tego samego pliku powstaje widok z góry, wykres i animowany tłum w Unreal Engine.
Garaż
To prawdziwy garaż podziemny, zeskanowany ręcznym skanerem 3D. Ze skanu wzięliśmy podłogę, po której da się chodzić (596 m² między autami, słupami i ścianami), dwa wyjścia (klatkę schodową i wyjazd) oraz położenie sześciu kamer CCTV razem z kierunkiem, w którym patrzą. Wszystkie scenariusze niżej liczy model ewakuacji, ten sprawdzony testami IMO.
Cztery scenariusze
| Scenariusz | Osoby | Co się dzieje | 90% na zewnątrz | Ostatnia osoba | Schody / wyjazd |
|---|---|---|---|---|---|
| G1 Alarm bez pożaru | 150 | oba wyjścia otwarte | 71 s | 80 s | 118 / 32 |
| G2 Pożar auta przy klatce | 150 | dym odcina schody po 40 s | 141 s | 171 s | 51 / 99 |
| G3 Pożar auta elektrycznego przy wyjeździe | 150 | dym odcina wyjazd po 30 s | 74 s | 83 s | 129 / 21 |
| G4 Godzina szczytu | 300 | dym odcina schody po 40 s | 221 s | 267 s | 50 / 250 |



Co mówią liczby

Ten garaż stoi na klatce schodowej. Przy obu otwartych wyjściach 118 ze 150 osób wychodzi schodami. Gdy dym je odcina, czas do wyjścia 90% osób rośnie dwukrotnie, z 71 do 141 sekund.
Utrata wyjazdu prawie nic nie zmienia. Gdy auto elektryczne przy wyjeździe zadymi rampę, większość ludzi i tak szła do schodów. Czas do 90% rośnie o trzy sekundy. Plan, który traktuje oba wyjścia jednakowo, tej różnicy nie widzi.
Pół minuty, w którym nikt nie wychodzi. W G2 krzywa robi się płaska po odcięciu schodów. Ludzie, którzy stali tam w kolejce, wracają przez garaż i przez prawie 30 sekund nikt nie dochodzi do wyjścia.
W godzinie szczytu kolejka przenosi się do środka. Przy 300 osobach zator nie powstaje przy wyjeździe, tylko tam, gdzie alejka zwęża się przy słupie w drodze do rampy, do 5,4 osoby na metr kwadratowy. To miejsce, na które powinna patrzeć kamera, i miejsce, w którym zaparkowane auto albo paleta pogorszyłyby sprawę.
Te wyniki porównują warianty jednego budynku. Nie są ekspertyzą przeciwpożarową, nie liczą fizyki dymu (tu dym tylko zamyka wyjście) i nie zastępują opracowania rzeczoznawcy. Każdy film i wykres mówi to wprost.
Ten sam silnik na placu koncertowym
Model paniki liczy to, czego nie ma w ewakuacji garażu: napierający tłum. Na placu koncertowym z 2 640 osobami napór pod scenę przewrócił 11% osób w strefie przed sceną. Podział tej strefy na sektory drugą linią barierek obniżył to do 6,5% przy tym samym naporze. Te liczby służą do porównania dwóch układów, nie do prognozowania rannych.
Co dalej
Następny krok to panel w Unreal Engine: przeciągnąć na skan strefy tłumu, wyjścia, barierki i pożary, kliknąć Simulate, zachować każde przeliczenie jako wersję i puścić dwie wersje obok siebie. Potem różne typy ludzi (dzieci, osoby starsze, osoby na wózkach), grupy, które trzymają się razem, i kilka przebiegów na wariant, żeby wynik był zakresem, a nie jedną liczbą.
Dla zarządcy garażu najważniejsze pytanie jest proste: które wyjście naprawdę niesie Twój budynek i co się dzieje, gdy właśnie ono zniknie? Które to byłoby u Ciebie?
Pytania i odpowiedzi
Czy symulacja tłumu to ekspertyza przeciwpożarowa?
Nie. Pokazuje, jak ludzie poruszają się w danym układzie, i pozwala porównać warianty: zamknięte wyjście, więcej osób, inne miejsce pożaru. Formalna ocena zostaje po stronie rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Nasze filmy i raporty mają dopisek, że to symulacja poglądowa, a nie ocena bezpieczeństwa.
Czego potrzebujecie z obiektu?
Skanu 3D budynku albo rzutu z zaznaczonymi wyjściami. Przy skanie ustawiamy też wirtualne kamery tam, gdzie wiszą prawdziwe kamery CCTV, więc każdy scenariusz można obejrzeć ich oczami.
Jak sprawdzono model tłumu?
Model ewakuacji zalicza 10 z 12 testów weryfikacyjnych z okólnika IMO MSC.1/Circ.1533. Nie zalicza dwóch testów z bardzo gęstym tłumem przy wąskich drzwiach, w których się zakleszcza. Do napierającego tłumu używamy osobnego modelu paniki, który zalicza test ruchu z naprzeciwka.
Ile trwa przeliczenie jednego scenariusza?
W tym garażu 150 osób liczy się od 25 do 60 sekund, a 300 osób około trzech i pół minuty. Scenariusz paniki z 2 600 osobami na placu koncertowym trwa około czterech minut.
Wszystkie liczby pochodzą z naszych przeliczeń z 17 listopada 2026. Garaż pokazujemy za zgodą zarządcy, tablice rejestracyjne są zakryte. Źródła: IMO MSC.1/Circ.1533, Revised guidelines on evacuation analysis for new and existing passenger ships. Helbing D., Farkas I., Vicsek T., Simulating dynamical features of escape panic, Nature 407, 2000.